شمس الدين حافظ

459

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

375 - « شمع خلوت » تو همچو صبحى و من شمعِ خلوتِ سحرم * تبسّمى كن و جان بين كه چون ، همىسِپُرَم چنين كه بر دلِ من ، داغِ زلفِ سركش تُست * بنفشه‌زار شود تربتم ، چو درگذرم بر آستانِ اميدت گشاده‌ام دَرِ چشم * كه يك نظر فكنى ، خود فكندى از نظرم چه شُكر گويمت ، اى خيل غم ، عفاك اللّه * كه روزِ بىكسى آخر ، نمىروى ز سرم غلامِ مردمِ چشمم كه با سياه‌دلى * هزار قطره ببارد ، چو دردِ دل شِمُرَم به هر نظر بُتِ ما جلوه مىكند ، ليكن * كس اين كرشمه نبيند كه من همىنگرم به خاكِ حافظ ، اگر يار بگذرد چون باد * ز شوق ، در دلِ آن تنگنا ، كفن بِدَرَم * توضيحات : تربت ( خاك - خاك گور ) درگذرم ( بميرم ) مراد ( مقصود ) عفاك الله ( جمله دعايى ، خداوند تو را به‌سلامت دارد ) سياه‌دلى ( كنايه از بىرحمى ) كرشمه ( ناز ) كفن ( لباس مرگ ) معنى بيت ( 1 ) ( تو مانند صبح روشنى و من مانند شمع خلوتگاه سحرم كه در واپسين لحظات زندگانى است ، پس تبسمى كن و آن‌وقت مشاهده كن كه در عشق تو چگونه جان تسليم مىكنم ) معنى بيت ( 2 ) ( اين گونه كه داغ زلف سركش تو در دل من است ، پس از مرگم به علت اين داغ از گورم بنفشه مىرويد و قبرم بنفشه‌زار مىشود ) معنى بيت ( 3 ) ( بر درگاه تو كه هدف و مقصود من است ديدهء اميد دوخته‌ام تا يك‌بار به چشم عنايت بنگرى درحالىكه چنين نكردى و مرا از نظر انداختى ) معنى بيت ( 4 ) ( اى لشكر اندوه چگونه از تو سپاسگزارى كنم كه روز بىكسى و درماندگى از من دور نمىشوى و از نزدم نمىروى ، خداوند متعال تو را از بلاها حفظ كند ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 5 و 6 و 7 به ترتيب فرمايد : ( من غلام مردمك چشم هستم كه اگر سياه و بىرحم است ، اما آنگاه كه رنج خود را بيان مىكنم ، قطره‌هاى فراوان اشك را جارى مىكند ) ( محبوب ما در برابر هر چشمى نمايشى از زيبايى مىدهد ولى هيچ‌كس اين ناز و غمزه را كه من از وى مىبينم ، نمىيابد ) ( اگر يار بر قبر حافظ مانند نسيم سبك سير گذرى كند ، من از اشتياق ديدارش در آن جاى تنگ و تاريك گور ، لباس مرگ را پاره مىكنم ) خود تفسير كنيد . 2 - از اين پس توجه كنيد كه در انتخاب دوست معيار لازم زندگى خانوادگى را مدّ نظر داشته باشيد زيرا شما از خانواده‌اى محترم و با فرهنگ مىباشيد ، پس بايد با كسى دوست شويد كه به بافت خانوادگى شما نزديك باشد و غمخوار شما باشد ، پس از افيونىها و فريبكاران دورى كنيد . 3 - نگران نباشيد ، كارها اصلاح مىشود اما نياز به صبر و شكيبايى دارد ، متأسفانه زمان از دست رفته است ولى مىتوانيد با تفكرى جديد ، صاحب خلاقيتى جديد باشيد پس نگران گذشته نباشيد ، و به فكر حال و آينده باشيد . 4 - اين نيت خوبست اما مقدماتش فراهم نمىباشد ، پس ضرورى مىنمايد كه ابتدا با فكر و انديشه لوازم آن را فراهم سازيد . 5 - به زودى در خواب پروازى بر فراز آسمان خواهيد داشت ، نشانهء آنست كه شغل مهمى يا سود بازرگانى يا سلامت و بهبودى كامل و يا قدرت كافى به دست خواهيد آورد كه بر شما مبارك باشد . 6 - از مسافر خبرهايى مىرسد و شما به مسافرتى مهم مىرويد ، مژده‌اى به شما مىرسد بيمار فعلا شفا نمىيابد ولى خريدوفروش خوبست .